Diagnoza psychologiczna i psychiatryczna

Diagnoza psychologiczna i psychiatryczna – pierwszy krok do lepszego zrozumienia trudności

Nie zawsze łatwo określić, z czego wynikają trudności, których doświadczamy my sami lub nasze dzieci. Problemy z koncentracją, obniżony nastrój, silne i zmienne emocje, trudności w relacjach, nadwrażliwość na bodźce, problemy z codziennym funkcjonowaniem czy konsekwencje traumatycznych doświadczeń mogą mieć różne źródła. Czasami podobne objawy występują w kilku różnych zaburzeniach lub trudnościach jednocześnie.

Kompleksowa diagnoza pozwala uporządkować te doświadczenia, przyjrzeć się ich możliwym przyczynom oraz określić, jaka forma pomocy będzie najbardziej odpowiednia.

Co diagnozujemy?

Zakres procesu diagnostycznego jest każdorazowo dopasowywany do wieku, zgłaszanych trudności oraz indywidualnej sytuacji pacjenta. Prowadzimy m.in.:

• diagnozę ADHD – obejmującą ocenę trudności związanych m.in. z uwagą, impulsywnością, organizacją, nadruchliwością oraz funkcjami wykonawczymi,
• diagnozę spektrum autyzmu (ASD) – dotyczącą m.in. komunikacji, relacji społecznych, wzorców zachowania i zainteresowań oraz specyfiki przetwarzania bodźców,
• diagnozę osobowości i zaburzeń osobowości – pozwalającą przyjrzeć się utrwalonym sposobom przeżywania, reagowania, budowania relacji i funkcjonowania,
• diagnozę osobowości borderline (BPD) – uwzględniającą m.in. regulację emocji, obraz siebie, impulsywność oraz funkcjonowanie w relacjach,
• diagnozę funkcjonowania intelektualnego (inteligencji) – pozwalającą określić poziom oraz profil możliwości poznawczych,
• diagnozę depresji i innych trudności związanych z nastrojem – obejmującą ocenę występujących objawów, ich nasilenia oraz wpływu na codzienne funkcjonowanie,
• diagnozę PTSD i cPTSD – dotyczącą objawów związanych z doświadczeniem traumy, w tym następstw długotrwałych lub powtarzających się doświadczeń traumatycznych,
• diagnozę integracji sensorycznej (SI) – obejmującą ocenę sposobu odbierania, organizowania i przetwarzania bodźców sensorycznych. Może być szczególnie pomocna w przypadku dzieci, u których obserwowane są m.in. nadmierne lub obniżone reakcje na dotyk, dźwięki, ruch czy inne bodźce, trudności z koordynacją, koncentracją lub regulacją zachowania.
• wstępną diagnozę funkcji poznawczych dziecka – pozwalającą przyjrzeć się wybranym procesom poznawczym istotnym dla rozwoju i uczenia się, takim jak uwaga, pamięć, koncentracja, tempo przetwarzania informacji czy funkcje wykonawcze. Ocena może pomóc w lepszym zrozumieniu obserwowanych trudności oraz wskazać, czy zasadne jest przeprowadzenie dalszej, pogłębionej diagnostyki.

W zależności od zgłaszanych trudności diagnostyka może również wymagać oceny innych obszarów funkcjonowania oraz przeprowadzenia diagnostyki różnicowej.

Jak wygląda proces diagnozy?

Diagnoza nie powinna opierać się wyłącznie na wyniku pojedynczego testu. W zależności od jej rodzaju proces może obejmować szczegółowy wywiad, analizę dotychczasowego funkcjonowania i rozwoju, obserwację oraz odpowiednio dobrane, standaryzowane narzędzia diagnostyczne.

W przypadku dzieci ważnym elementem może być również rozmowa z rodzicem lub opiekunem oraz zebranie informacji dotyczących funkcjonowania dziecka w domu, przedszkolu lub szkole.

Jeżeli charakter zgłaszanych trudności tego wymaga, proces może zostać uzupełniony konsultacją psychiatryczną. Lekarz psychiatra dokonuje medycznej oceny stanu psychicznego, może przeprowadzić diagnostykę różnicową oraz – jeśli istnieją wskazania – zaproponować odpowiednie leczenie.

Dlaczego dokładna diagnoza jest tak ważna?

Podobne zachowania i objawy nie zawsze mają tę samą przyczynę. Problemy z koncentracją mogą pojawiać się m.in. w ADHD, depresji, zaburzeniach związanych z traumą czy w okresie silnego przeciążenia psychicznego. Z kolei trudności związane z reakcją na bodźce sensoryczne mogą współwystępować z innymi trudnościami rozwojowymi i wymagają odpowiedniej oceny.

Dlatego celem procesu diagnostycznego nie jest wyłącznie nadanie określonej nazwy obserwowanym trudnościom. Równie ważne jest zrozumienie sposobu funkcjonowania danej osoby, rozpoznanie jej potrzeb i zasobów oraz określenie, jakie wsparcie będzie dla niej najbardziej odpowiednie.

Co daje diagnoza?

Dobrze przeprowadzony proces diagnostyczny może przynieść większą jasność i pomóc lepiej zrozumieć siebie lub swoje dziecko. Pozwala określić obszary wymagające wsparcia oraz zaplanować dalsze postępowanie.

W zależności od wyników i indywidualnych potrzeb zalecenia mogą obejmować m.in. psychoterapię, psychoedukację, terapię integracji sensorycznej, konsultację psychiatryczną, dostosowanie środowiska szkolnego lub zawodowego, a w uzasadnionych przypadkach również leczenie farmakologiczne zalecone przez lekarza.

Jeśli od dłuższego czasu obserwujesz trudności, których przyczyny pozostają niejasne, albo chcesz lepiej zrozumieć swoje funkcjonowanie lub potrzeby swojego dziecka, konsultacja diagnostyczna może być pierwszym krokiem do znalezienia odpowiedzi.

Umów się na konsultację i rozpocznij proces, którego celem jest nie tylko rozpoznanie trudności, ale przede wszystkim lepsze zrozumienie potrzeb i dobranie odpowiedniej formy pomocy.