Diagnoza ADHD oraz spektrum autyzmu

Lepsze zrozumienie siebie i swoich potrzeb: diagnoza ADHD i spektrum autyzmu

Trudności z koncentracją, impulsywność, potrzeba ciągłego ruchu, przeciążenie bodźcami, problemy w relacjach, silne reakcje emocjonalne czy potrzeba stałości i przewidywalności mogą mieć różne przyczyny. U dzieci bywają zauważane przez rodziców lub nauczycieli, natomiast u osób dorosłych często dopiero po latach pojawia się pytanie: „Dlaczego pewne rzeczy kosztują mnie znacznie więcej wysiłku niż innych?”.

Profesjonalna diagnoza ADHD lub spektrum autyzmu pozwala dokładniej przyjrzeć się tym doświadczeniom i zrozumieć sposób funkcjonowania danej osoby.

Na czym polega diagnoza ADHD i spektrum autyzmu?

Diagnoza jest procesem obejmującym kilka elementów dobieranych odpowiednio do wieku, zgłaszanych trudności oraz indywidualnej sytuacji. Może obejmować szczegółowy wywiad dotyczący rozwoju i codziennego funkcjonowania, obserwację, rozmowę diagnostyczną oraz wykorzystanie standaryzowanych kwestionariuszy i innych narzędzi diagnostycznych.

W przypadku dzieci i młodzieży istotnym źródłem informacji są rodzice lub opiekunowie, a w uzasadnionych sytuacjach również informacje dotyczące funkcjonowania dziecka w przedszkolu lub szkole. U osób dorosłych szczególną uwagę zwraca się zarówno na aktualne funkcjonowanie, jak i doświadczenia z wcześniejszych etapów życia.

Proces diagnostyczny nie sprowadza się do pojedynczego testu. Jego celem jest zebranie możliwie pełnego obrazu funkcjonowania osoby oraz rozważenie również innych możliwych przyczyn obserwowanych trudności.

Kiedy warto rozważyć diagnozę?

W przypadku ADHD mogą zwracać uwagę m.in. trudności z koncentracją i organizacją, zapominanie, odkładanie zadań, impulsywność, nadruchliwość lub wewnętrzny niepokój, problemy z zarządzaniem czasem oraz regulacją emocji.

W przypadku spektrum autyzmu mogą pojawiać się m.in. trudności w komunikacji i relacjach społecznych, potrzeba rutyny i przewidywalności, intensywne zainteresowania, odmienny sposób przetwarzania bodźców czy duże zmęczenie związane z dostosowywaniem się do oczekiwań otoczenia.

Objawy mogą wyglądać inaczej u dzieci i inaczej u dorosłych. Mogą również różnić się pomiędzy poszczególnymi osobami, dlatego tak ważna jest indywidualna i pogłębiona ocena.

Diagnoza to nie etykieta

Dla wielu osób diagnoza staje się przede wszystkim odpowiedzią na pytania, które towarzyszyły im przez lata. Pozwala spojrzeć na dotychczasowe doświadczenia z nowej perspektywy, zauważyć nie tylko trudności, ale również własne zasoby i potrzeby.

W przypadku dziecka może pomóc rodzicom i opiekunom lepiej rozumieć jego zachowanie oraz odpowiednio dostosować sposób wsparcia. U osoby dorosłej może natomiast uporządkować dotychczasowe doświadczenia i ułatwić poszukiwanie rozwiązań odpowiadających jej rzeczywistym potrzebom.

Co daje przeprowadzenie diagnozy?

Diagnoza może pomóc lepiej zrozumieć sposób funkcjonowania, określić obszary wymagające wsparcia oraz zaplanować dalsze działania. W zależności od indywidualnej sytuacji mogą one obejmować psychoedukację, wsparcie psychologiczne lub psychoterapeutyczne, dostosowanie środowiska szkolnego lub zawodowego, a w przypadku ADHD także konsultację lekarską, jeśli istnieją ku temu wskazania.

Jeżeli zastanawiasz się, czy obserwowane u Ciebie lub Twojego dziecka trudności mogą być związane z ADHD lub spektrum autyzmu, konsultacja diagnostyczna może być pierwszym krokiem do znalezienia odpowiedzi.

Umów się na konsultację i rozpocznij proces, którego celem jest nie tylko nazwanie trudności, ale przede wszystkim lepsze zrozumienie siebie lub swojego dziecka.